Merhaba okurlar — bugünkü yazımızda az rastlanan fakat tarihî derinliğiyle dikkat çeken “Kösem” ismini ele alıyoruz. Düşünün ki bir kahve sohbetinde “Kösem ismini taşıyorum” diyen biriyle tanışıyorsunuz: peki Türkiye’de gerçekten kaç kişi bu ismi taşıyor? Veriler ne söylüyor? Ve bu ismin arkasında nasıl hikâyeler yatıyor? Hazırsanız birlikte keşfe çıkalım.
Türkiye’de Kösem İsmi Ne Kadar Yaygın?
Elimizde “Kösem” isminin Türkiye’de kaç kişide olduğu konusunda resmî, yayınlanmış bir sayı bulunmuyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun isim‑istatistik portalında “En çok kullanılan isimler” listelerinde yer alıyor olsa da “Kösem” gibi daha nadir isimlerle ilgili spesifik rakamlar açıklanmamış durumda. ([nip.tuik.gov.tr][1])
İsim istatistiği verilerini tarayan üçüncü taraf kaynaklar, “Kösem ismi Türkiye’de çok yaygın değil, ancak tamamen yok diyemeyiz” yönünde tahminlerde bulunuyor. Örneğin bir forumda şöyle deniyor:
> “Kösem isminin Türkiye’de ne kadar yaygın olduğuna dair net bir rakam vermek… zordur. Ancak… genellikle Türkiye’de çok yaygın olmayan ancak bilinen bir isim olduğunu gösteriyor.” ([Rin Medya][2])
Yani elimizde kesin sayı yok, ama “yaygın değil ama anlamlı” bir durumda olduğu açık.
Hikâyelerden Parçalar: Neden Kösem?
Bu ismin neden seçildiğine dair bazı hikâyeler de var. Örneğin bir anne‑baba, 17. yüzyılda tarihe adını yazmış Kösem Sultan’ı düşünerek, kızlarına “Kösem” gibi kökleri derin, anlamı güçlü bir isim vermek isteyebilir. Bu durumda ismin taşıdığı tarihî güçlü figür, cazibe yaratıyor.
Diyelim ki bir kitap kulübünde “Kösem ismini taşıyorum” diyen bir katılımcı var. O kişi şöyle anlatıyor:
> “Adım Kösem, dedem Osmanlı tarihine meraklı. Bana bu ismi verirken ‘Güçlü, etkili bir kadın figürünü hatırlasın’ demiş.”
> Bu tür bireysel hikâyeler, ismin sadece sayısal varlığından öte bir bağlamı olduğunu gösteriyor.
Verilerle Oynamak: Yaygınlık, Yaş ve Bölge
Elimizde doğrudan “Kösem” için yaş grubu, bölge ya da zaman içinde kullanım sıklığına dair detaylı bir dağılım yok. Ancak genel olarak isimlerin kullanımında şu eğilimler gözlemleniyor:
Türkiye’de kadın isimlerinde çeşitlilik erkeklere göre daha fazla. ([arXiv][3])
Yaygın isimlerin dışındaki isimler genellikle daha özel tercihler oluyor, belki aile bağlantılı ya da kültürel anlamı olan.
“Kösem” gibi tarihî figürden alınan isimler nadir olmakla birlikte, kullanıldığında dikkat çekiyor ve konuşuluyor.
Böyle düşünün: bir mahallede “Kösem Hanım” diyerek çağrılan iki‑üç kişi… Bu durumda bu isim bir fark yaratıyor, öne çıkıyor. Bu da “kaç kişide var” sorusundan ziyade “kaç kişinin dikkatini çekiyor” sorusunu akla getiriyor.
Neden Bu Kadar Az Görünüyor?
Bazı nedenleri şöyle sıralayabiliriz:
Modern Türkiye’de daha yaygın ve geleneksel isimlerin tercih edilmesi (örneğin Ayşe, Fatma, Zeynep gibi) ([Aydınlık][4])
“Kösem” gibi tarihî ve eski usül bir isim olması; günümüzde daha modern veya sade isimlerin tercih edilmesi
Resmî veri yayımlarında nadir isimlerin detayının verilmemesi, bu yüzden “kaç kişi taşıyor?” sorusunun yanıtının belirsiz kalması
Bireylerin Gözünden: İsimle Yaşamak
Bir “Kösem” ismini taşıyan kişi ile düşünelim: Küçükken “Adın çok tarihîmiş” diye ilgi çekmiş olabilir. “Kösem Hanım” diye takma adlar çıkmış olabilir. Bu, ismi taşıyan kişinin kimlik algısına, çevresindeki algıya etki edebilir.
Örneğin, lise arkadaşları arasında “Gerçekten mi Kösem?” diye soranlar olmuş olabilir, “Evet, ama benim için büyükannemin adı da öyleydi” gibi bir cevap. Böylece ismin ardında bir aile hikâyesi ya da kültürel bir tercih saklı olabilir.
Sonuç: Kısmen Bilinen, Tam Bilinmeyen Bir İsim
“Kösem” isminin Türkiye’de kaç kişide olduğu tam rakamlarla bilinmiyor. Ancak veriler ve bireysel hikâyeler bize şunu söylüyor: Bu isim yaygın değil ama seçildiğinde çok anlam yüklü. Tarihî bağları, kültürel çağrışımları ve kişisel tercihlerle birlikte “fark yaratan” bir isim.
Okurlar, sizden de bir şey rica ediyorum:
Eğer “Kösem” ismini taşıyorsanız ya da bu isme yakın birini tanıyorsanız, kullanımı ve çevrenizdeki algısı nasıldı?
Sizce “fark yaratan isimler” olması bakımından “az kullanılan ama anlamı güçlü” isimler tercih edilmeli mi?
Günümüzde ailelerin seçtiği isimlerde tarihî figürlerin rolü sizce ne kadar?
Yorumlara düşüncelerinizi bırakın, birlikte sohbet edelim ve bu özel ismin arkasındaki hikâyeleri duyalım.
[1]: https://nip.tuik.gov.tr/?value=EnCokKullanilanIsimler&utm_source=chatgpt.com “Nüfus İstatistikleri Portalı – tuik.gov.tr”
[2]: https://www.rinmedya.com/threads/koesem-ismi-tuerkiyede-kac-kiside-var.21182/?utm_source=chatgpt.com “Kösem Ismi Türkiye’De Kaç Kişide Var ? | Rin Medya”
[3]: https://arxiv.org/abs/1801.00049?utm_source=chatgpt.com “Personal Names in Modern Turkey”
[4]: https://www.aydinlik.com.tr/haber/turkiyede-en-cok-kullanilan-erkek-isimleri-tuik-acikladi-463007?utm_source=chatgpt.com “Türkiye’de en çok kullanılan erkek isimleri! TÜİK açıkladı…”