Bir Libya parası kaç TL ?

Libya’yı Şu An Kim Yönetiyor?

Merhaba sevgili okuyucu — bugün biraz kafa yormaya hazır olun: Libya meselesi, sadece haritada “kim yönetiyor” diye bakılacak bir durum değil; tabiri caizse siyasetin ve güç dengelerinin karmaşık bir ormanı. Erkeklerin veri ve yapı ağırlıklı bakışıyla, kadınların toplumsal ve duygusal bakışıyla bu karmaşıklığı birlikte inceleyelim.

—

Erkekler İçin: Kimin Koltuğu Nerede, Veriler Ne Diyor?

Erkeklerin bakışıyla Libya yönetimi, “kime resmî olarak yetki verildi, fiilen kim kontrol ediyor, veriler ne söylüyor?” sorularına dayanır. Resmî olarak, Mart 2021’de kurulan Government of National Unity (GNU) Trablus merkezli yönetim, uluslararası alanda resmî olarak tanınan hükümettir. ([Vikipedi][1]) Başbakan olarak Abdul Hamid Dbeibeh göreve başlamıştır. ([Vikipedi][2])

Fakat “verilerin gösterdiği gerçek” şu ki: ülke fiilen bölünmüş durumda. Doğu Libya’da, Government of National Stability (GNS) adıyla üstlenen bir yönetim Tobruk ve çevresinde aktif. ([Vikipedi][3]) Bu durumda “kim yönetiyor?” sorusunun yanıtı aslında “birden fazla yönetici, farklı bölgeler” şeklinde.

Veri odaklı biri şöyle sorabilir: GNU resmî olarak tanınıyor ama GNS fiili kontrol sağlıyor mu? Hangi kurumlar hâlâ zayıf? Hangi bölgelerde hangi yönetim geçerli?

—

Kadınlar İçin: Yönetim Kimde? Toplumsal ve Duygusal Boyut

Kadınların bakışıyla mesele biraz farklı: “Yönetim kimde?” sadece koltukta oturan değil, halkın hayatında gerçekten ne değişiyor sorusudur. Trablus ya da Tobruk etiketleri geride kalır, çünkü halk için önemli olan “güvenlik var mı?”, “temel hizmetler işliyor mu?”, “kadın hakları korunuyor mu?” gibi kriterlerdir.

Doğu veya batı fark etmeksizin Libya’da yıllardır savaşın, politik tıkanmanın toplumsal etkileri ağır. Kadın bakış açısı şöyle der: “Resmî hükümet tanınmış olabilir ama sokaktaki kadın, çocuk, yaşlı — onun gündemi nerede yönetim var?” Ayrıca bölgesel eşitsizlikler, kabile ve yerel güçlerin etkisi, toplumsal barışın önündeki bariyerler olarak görülür. “Yönetim kimde?” sorusu sadece bayrak değil, günlük yaşamda hissedilen güven hissiyle ölçülür.

—

Çözüm Mü, Yalnızlık Mü? Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme

Erkek perspektifinde: “Libya’da resmi olarak GNU hâkimdir, Dbeibeh başbakandır; GNS alternatif yönetimdir.”

Kadın perspektifinde: “Resmî olarak kim yürütüyor olursa olsun, halkın güvenliği, sosyal adalet ve kadınların durumu ne durumda?”

Bu iki bakış açısı birbirini tamamlıyor. Erkek yaklaşımı harita ve kurumlara bakıyor; kadın yaklaşımı insanın yaşadığı günlük gerçekliğe. Ama birlikte bakıldığında sorunun tüm boyutu görünmeye başlıyor: Libya yalnızca resmî kurumlarla değil, sahada değişken dinamiklerle yönetiliyor.

—

Tartışma İçin Sorular

Sence Libya’da “yönetim” derken sadece resmi makamlar mı, yoksa sahadaki güç dengeleri mi dikkate alınmalı?

Resmî tanıma ile sokaktaki yaşam arasında büyük bir uçurum olduğunu düşünüyor musun? Bu uçurum kadınların gözünden nasıl görülür?

Bir ülkenin yönetimi fiilen bölünmüşse, o ülkede toplumsal iyileşme ve eşitlik sağlanabilir mi?

—

Sonuç

Libya’yı şu an kim yönetiyor sorusunun kısa yanıtı: “Resmî olarak batıda GNU, doğuda GNS”. Ama uzun yanıtı: “Resmî kurumlar + fiilî güç alanları + toplumsal dinamikler”. Bu nedenle, yönetimin kimde olduğunu anlamak için sadece başbakan ve hükümeti değil, halkın yaşamını, güvenliğini ve toplumsal dengeleri de göz önünde tutmak gerek.

Senin görüşün nedir? Libya’daki bu yönetim karmaşasına farklı bir pencereden bakıyor musun? Yorumlarda buluşalım.

[1]: “Government of National Unity (Libya) – Wikipedia”

[2]: “Abdul Hamid Dbeibeh”

[3]: “Government of National Stability”